علوم انسانی اسلامی با جدایی و مهجوریت قرآن حاصل نخواهد شد

[ad_1]

یک استاد دانشگاه امام صادق(ع) گفت: علوم انسانی اسلامی با جدایی و مهجوریت قرآن حاصل نخواهد شد. قرآن جهت دهنده به کار ماست.

به گزارش پرس شیعه، نخستین هم اندیشی منتخبی از اساتید برجسته علوم انسانی اسلامی که ۲۹ تیرماه در مشهد برگزار شد.

 علی اصغر افتخاری، عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع) پیرامون موضوع مشکل «جهت» در تولید علوم انسانی اسلامی (با تاکید بر امنیت پژوهی) به ارائه سخن پرداخت و گفت: یکی از مباحث در حوزه علوم انسانی اسلامی که در بحث نظری هم مهم است این است که همه فعالیتهای روش‌مند در حال انجام دارای یک مبنا است یعنی اینها در چه زمینی در حال بازی است که این امر همان جهت به شمار می‌رود.

وی در همین زمینه اضافه کرد: یعنی یکی از وجوه متمایز علوم انسانی اسلامی مانند سایر علوم آن است که باید مکانیزم ها و اصول جهت ساز خودی را بشناسد و در غیر این حالت ممکن است نتیجه مطلوب مورد نظر صورت نگیرد.

افتخاری اضافه کرد: یک عده معتقد هستند که اولین مسئله که باید در علوم انسانی اسلامی تاکید شود، این است که حدود آن کجاست؟ از همین رو مسئله جهت یعنی شناسایی حدود و جهت بازی که به ما می گوید این زمینی که قرار است در آن بنای علمی برپا شود چه ویژگی هایی دارد.

وی افزود: عصاره بحث این است که این اصول جهت ساز را از کجا می توان درآورد؟ تفکرات بشری رسیدن به گفتمان سازی را بیان می کند که این تجربه خوبی است و به آن رسیدند و مشکل حوزه های خود را در بحث علوم تجربی حل می‌کنند.

افتخاری با بیان اینکه باید این اصول چیزی باشد که مبنا و ریشه قوی دارد و به این جهت وفادار باشد، ابراز کرد: لذا این اصول را باید از جایی بگیریم که معتمد باشد که این اصول همان قرآن است و در کنار آن سیره قرار دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) با اشاره به اینکه به نظرم طراحی علوم انسانی اسلامی از لحاظ علمی در گام اول بدون بازگشت به قرآن مشکل خواهد داشت، افزود: اگر بخواهیم علوم انسانی اسلامی را  بدون قرآن درست کنیم همه سنگ های این ساختمان احتمال ضایع شدن دارند.

وی در ادامه با بیان این مطلب که بسیاری از تولیدات انسانی اسلامی ما در زمین دیگران است، اضافه کرد: قرآن، بهترین مرجع برای بازگشت است لذا باید به قرآن به عنوان حوزه جدی در مطالعات علوم انسانی اسلامی برگردیم.

معاون پژوهشی سابق دانشگاه امام صادق(ع) ادامه داد: رهبر معظم انقلاب چندین بار موضوع علوم انسانی اسلامی را مطرح و گلایه می کنند و کاری انجام نمی شود که این امر شاید نه به جهت گوش ندادن ما به سخن ایشان و جدی نگرفتن بلکه بدان جهت است که یکی از مشکلات این است که ما مقداری قائده را کج رفتیم لذا باید جهت سازی علوم مختلف را دربیاوریم و علما ما این موضوع را دریابند و سپس بروند در این چارچوب نظریات خود را بسازند.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه نقش قرآن و سیره در این عرصه خیلی مهم است و می تواند مفسر آن باشد، عنوان کرد: همان گونه که در کتاب (نظریه اسلامی امنیت) آورده‌ام، ما می توانیم اصول جهت ساز خود را در این مسیر قرار دهیم و این راه را برای بسیاری از روندگان این مسیر روشن کنیم.

وی ادامه داد: مقوله جهت، در گفتمان علوم انسانی اسلامی مهم است و شاید در فلسفه علم خیلی برای آن ارزش قائل نیستند. همچنین در حوزه امنیت، الگویی به نام فضامحور درآورده‌ام که می تواند به موضوعات بین رشته‌ای کمک کند.

افتخاری تصریح کرد: در یک دهه گذشته در حوزه امنیت و سیاست، یک الگوی فضامحور که مبنا را به تجربه و تحلیل پدیده های امنیتی و اجتماعی اختصاص می دهد را شاهد بودیم و از طرفی در لایه های مختلف، دغدغه ذهنی من این است که چرا نظریه ما در حوزه علوم انسانی اسلامی آن قدر که زحمت کشیدیم به نتیجه نرسیده است؟

وی در همین زمینه اضافه کرد: این امر دلایل مختلف دارد که مهمترین آنها، این است که ما اصول جهت ساز حوزه علم خود را درنیاورده‌ایم تا به پژوهشگاه و دانشگاه ببریم و براساس آن زحمت خود را جهت بدهیم که البته مبنای این اصول جهت ساز، قرآن است.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه علوم انسانی اسلامی زمانی، شکل می گیرد که بتوانیم بهره علمی خود از این جهت قرآن ببریم، ابراز کرد: اما اگر این مهجوریت ادامه پیدا کند بعید است این علوم بتواند راهبردهای مورد نظر را محقق کند.

[ad_2]

لینک منبع

نقشه راه علمی تحول علوم انسانی پالایش، پیرایش و پیدایش است

[ad_1]

علیرضا پیروزمند عضو هیئت علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم در هم‌اندیشی منتخبی از اساتید علوم انسانی اسلامی گفت: فرآیند(نقشه راه) علمی تحول علوم انسانی «پالایش، پیرایش و پیدایش» است.

به گزارش پرس شیعه، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علیرضا پیروزمند، عضو فرهنگستان علوم اسلامی قم در نخستین هم اندیشی منتخبی از اساتید برجسته علوم انسانی اسلامی که ۲۹ تیرماه در مشهد برگزار شد، پیرامون موضوع فرآیند مدیریت تحول علوم انسانی سخنرانی کرد و با بیان اینکه این موضوع در پاسخ این سوال است که نقشه راه در تمدن علوم انسانی اسلامی اعم از کل علوم انسانی یا هر رشته دیگری از علوم چیست؟ مطرح می شود، گفت: آنچه که می گویم برگرفته از الگو کامل است و آن را به فرایند خطی تبدیل کرده ام.

وی ادامه داد: در این زمینه دو فرایند تولید کرده ایم که عبارتند از: ۱) فرایند علمی و ۲) فرایند عینی و مدیریتی که فرایند علمی، حرکت از بالا به پایین و فارغ از شرایط عینی جامعه است و کمک می کند تا هر کدام از ما به عنوان محقق یا جامعه علمی که در کدام یک از این مراحل هستیم.

پیروزمند اضافه کرد: در فرایند مدیریتی هم فرض بر این است که قرار است جامعه علمی متحول و مدیریت شود و اسم آن را حرکت از پایین به بالا می گذاریم و در واقع حرکت را از کف جامعه آغاز می‌کنیم تا موج ایجاد کند.

وی با بیان اینکه در فرایند علمی باید ابتدا مبنای آیات را مشخص کنیم، ابراز کرد: همچنین باید توجه کنیم که نظام نظریه ها را در کل علوم انسانی ارائه کنیم که این حالت در حرکت از بالا به پایین است.

این استاد حوزه و دانشگاه در مورد نظام الگوها و شاخص ها نیز عنوان کرد: الگو، نرم افزار تصرف است و از نظریه عملیاتی‌تر و عینی تر است که در این حالت قدرت محیط شناسی پیدا می کنیم و اسم این مراحل را فرایند موضوعی قرار داده‌ایم.

وی با بیان اینکه در هر کدام از این مراحل باید یک عملیات علمی انجام دهیم، افزود: در ابتدا شناخت نظام‌مند مبنا در ادبیات موجود علمی است که در ذیل آن سه کار پالایش، پیدایش و پیرایش باید در علوم انسانی موجود صورت گیرد.

پیروزمند تشریح کرد: پالایش، بهره‌وری حداکثر از علم موجود در حل مسائل، تفکیک موارد مخالف با مبنای اسلامی و احراز ناکارآمدی علوم انسانی موجود در حل مسائل تمدن اسلامی است.
وی افزود: در مرحله دوم تولید در نظریه های اسلامی به شکل بخشی و موضعی است و همچنین مرحله سوم، نیز  پیدایش علوم انسانی اسلامی با هدف تحول بنیادین یعنی تحول فراگیر و منسجم به خود  اختصاص می دهد.

این عضو هیئت علمی فرهنگستان علوم اسلامی قم در مورد فرایند(نقشه راه) علمی تحول علوم انسانی نیز عنوان کرد: آنچه که در کشور نیاز داریم و کمتر به آن پرداختیم این است که تا زمانی که مسئله تحول علوم در میان ما اساتید می چرخد نباید توقع امر فراگیری این موضوع را داشته باشیم.

وی اضافه کرد: باید این مسئله سوال جدی جامعه علمی شود و از مشترک‌ترین نقطه بین ما و جامعه علمی حرکت را آغاز کنیم و سعی در وارد کردن کسانی که قائل به اسلامی سازی علوم نیستند، کنیم که راه آن نیز شروع از اشتراکات است.

وی در توضیح این مطلب افزود: از جمله اشتراکات این است که همه قبول دارند که باید علوم بومی داشته باشیم و بتوانیم مسائل کشور خود را پاسخ دهیم. حتی سکولارها هم این مسئله را قبول دارند لذا پاسخگو قرار دادن جامعه علمی نسبت به نظام نیازمندی‌های ایران اسلامی از جمله این اقدامات به شمار می رود.

پیروزمند با اشاره به اینکه باید مسئله را درست تعریف کنیم و مورد توجه قرار دهیم، ابراز کرد: وقتی مسئله را درست تعریف کردیم، اندیشمندان علوم پیش می روند و متوجه می شوند که نظریه های موجود علمی پاسخگوی این سوالات نیست، در نتیجه، جامعه علمی به مرحله بعد می رود تا پاسخگو باشد.

وی در تکمیل این موضوع گفت: در واقع قدم اول زمینه ساز برداشتن قدم دوم که همان اسلامی سازی است، می شود. بنابراین در اسلامی سازی زمینه ای را قرار داده ام تا به اسلامی سازی جامع و منسجم که در این راستا باید حرکت از بالا به پایین اتفاق بیفتند، برسیم.

پیروزمند عنوان کرد: برای مدیریت تحول به یک نقشه راه احتیاج داریم که خود آن نیز به یک نقشه راه علمی نیاز دارد تا محققان براساس آن تحقیق کنند، درواقع حرکت از بالا به پایین می خواهد یک برنامه علمی به ما بدهد و از پایین به بالا می خواهد یک طرح و الگوی اجرایی ارائه کند.

این عضو فرهنگستان علوم اسلامی قم اضافه کرد: ما نیازمند این هستیم که دانش تمدن ساز در علوم انسانی اسلامی تولید شود و اسلام در این عرصه می تواند بسیارموثر باشد.

[ad_2]

لینک منبع

بدون دستگاه روش‌شناختی قادر به معماری علوم انسانی اسلامی نیستیم

[ad_1]

رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی گفت: بدون بهره مندی از دستگاه کارآمد روش شناختی قادر به معماری بنای مرتفع علوم انسانی اسلامی نیستیم.

به گزارش پرس شیعه، حجت الاسلام رضا غلامی، رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی در نخستین هم اندیشی منتخبی از اساتید برجسته علوم انسانی اسلامی که ۲۹ تیرماه در مشهد برگزار شد با اشاره به اینکه در این جلسه به دنبال طرح مباحث کلی نیستیم، بیان کرد: این برنامه در راستای ارائه مقالات علمی خاص و نو در زمینه علوم انسانی اسلامی با هدف جلوگیری از هدر رفتن توان اساتید برگزار شده است.

وی گفت: این کنگره چهار سال است که برگزار می شود و در دو سال اخیر شاهد تمرکز اساتید در خصوص نوسازی و کارآمدی دستگاه روش شناختی که از بطن علوم با قوت در رشته های علوم انسانی برخواسته، بوده ایم.

این محقق و استاد دانشگاه تصریح کرد: این کاملا درست است که ما بدون بهره مندی از یک دستگاه کارآمد روش شناختی در علوم انسانی اسلامی که از بطن یک فلسفه علم قوی متولد می شود، قادر به معماری و ساخت بنای مرتفع علوم انسانی اسلامی در رشته های مختلف نیستیم.

وی افزود: کسانی که بدون برخورداری از چنین دستگاهی در میدان علوم انسانی اسلامی فعالیت کرده اند، معمولا با خطاها و ناکارآمدی جدی در علوم انسانی اسلامی دست به گریبانند، البته باید قبول کنیم در عین وجود یک دستگاه روش شناختی مادر در کل علوم انسانی اسلامی، در هر رشته دستگاه های روش شناختی متعددی قابل طراحی و ارائه است و اصولا تعدد و تنوع دستگاه ها بر حسب مناطق گوناگون علم اسلامی و کارکردهای مختلفی که برای علم اسلامی پیش بینی شده، اجتناب ناپذیر است.

غلامی  اظهارداشت: به نظرم اگر ما موفق شویم طی ۵ ـ ۶ سال آینده با سرمایه گذاری همه جانبه دستگاه مادر و دستگاه های مختلفی در ذیل آن به صورت کارآمد ارائه کنیم؛ تقریبا پنجاه درصد از سیر تکوین علوم انسانی اسلامی را طی کردیم. در حقیقت این دستگاه های روش شناختی مانند اتوبانهایی هستند که وقتی احداث می شوند امکان، سهولت و سرعت دسترسی به مقصد ده ها برابر افزایش می یابد.

وی افزود: امروز در زمینه تعدد و تنوع دستگاه های روش شناختی مادر و رشته های تخصصی به جایی فراتر از مباحث بنیادی در عرضه فلسفه و علم رسیده ایم و نظریات متعددی از طرف اساتید در این زمینه ارائه شده است.

رئیس شورای سیاست گذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی گفت: در بحث نظریه پردازی نه تنها یکدست سازی مسدود نبوده بلکه به دنبال تحمیل یک نظریه هم نبوده و امید است که نباشد.

نقدپذیری درعلوم انسانی یک اصل مهم است

وی با بیان اینکه درعلوم انسانی نقدپذیری یک اصل مهم است، ابراز کرد: در روند طبیعی نظریه برخی از نظریات در برابر نقدها تاب نیاورده و از گرده خارج شده و نظریات مقاوم تر جایگزین آن می شود.

غلامی ادامه داد: اما نظریاتی هم هستند که در طول مسیر که مورد انتقاد هستند تقویت شده که شاهد چنین نظریاتی نیز بوده ایم.

رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی اظهار کرد: در صورت موفقیت با سرمایه گذاری همه جانبه در راستای کارآمدسازی دستگاه مادر و تخصصی، ۵۰ درصد از تکوین علوم انسانی را طی کرده ایم.

وی بیان کرد: دستگاه روش شناختی در بحث علوم انسانی اسلامی مانند اتوبانی است که امکان دسترسی به مقصد را افزایش می دهند.

غلامی اظهار کرد: در شرح کنونی دستگاه روش شناختی مادر با نظریات متعدد، نقص‌ها و کاستی‌های فراوانی روبروست که تلاش هایی در راستای رفع نقایص این مسیر صورت گرفته است.

وی به راه اندختن نقد عالمانه و تخصصی در این زمینه را مهم برشمرد و گفت: ارائه متون علمی و آکادمیک، تولید و بازسازی اعم از اصلاح، تکمیل، غنی سازی و تقویت نظریات یک دستگاه روش شناختی گام مدون در باب نظریات است و با نظم متخصص حاکم برخی از صاحب نظران قابل حمایت خواهد بود.

وی اضافه کرد: زنجیره ای که قادر باشد مباحث تئوری را به عمل متصل کند، به عنوان حلقه مفقوده دستگاه مبدل در نظریه پردازی دستگاه روش شناختی است. معتقدم هنوز هیچ نظریه ای قوی و پرتوان در ارائه دستگاه مبدل ارائه نشده و دستمان در این زمینه خالی است.

وی افزود: از گذشته فقط برای عملی شدن علوم اسلامی در رشته های جامعه شناسی، مدیریت و … دلایل عینیت این علوم مقدم بود و نبود میدان هنوز از قوت لازم برخوردار نیست و مباحثی که با حل مسئله ارائه می شود، همچنان در کلیات متوقف هستند و دستیابی به نظریات روش درباره دستگاه مبدل تئوری به عمل حضور جسورانه اساتید در حل مسائل کاربردی و بهره گیری از نظریات ارتباط پیدا می کند.

رئیس مرکز پژوهش های علوم انسانی اسلامی صدرا افزود: نظریه اعتبارات علامه طباطبایی در اهمیت  پاسخگویی از اهمیت بالایی برخوردار است.

غلامی اظهار کرد: امروز به مدد الهی گفتمان شرقی، علوم انسانی در عمده حوزه ها به انقلاب رسیده و نشانه آن انفعال جریان روشنفکری سکولار در دانشگاههاست.

مخالفان اذعان به وجود، حیات و تنفس علوم انسانی اسلامی دارند

رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی با اشاره به اینکه در گذشته در زمینه اسلامی بودن علوم انسانی مخالفت داشته ایم، ابراز کرد: امروز همین مخالفان اذعان به وجود، حیات و تنفس علوم انسانی اسلامی دارند.

وی افزود: تدواوم انقلاب اسلامی به عنوان حادثه بی بدیل تاریخی جز با عینیت بخشیدن علوم انسانی میسر نیست و تک تک ما در قبال جاری شدن علوم انسانی در رگه های انقلاب اسلامی مسئول بوده و باید هوشمندانه با شناخت مسئولیت تاریخی خود اثرگذار باشیم.

وی گفت: معتقدیم اساتید علوم انسانی سرمایه بزرگی هستند که با اولویت گذاری دقیق نقش آفرینی آنها در قالب گفتمان سازی و تربیت، شاهد نقش آفرینی گسترده ای باشیم.

وی به هم افزایی اساتید در پروژه های مشترک تاکید و بیان کرد: در سایه این هم افزایی شاهد جهش در این زمینه خواهیم بود.

غلامی گفت: بروز و ظهور اساتید علمی در رسانه ها، مناظرات و جلسات علمی و … اهمیت زیادی دارد چرا که با غیبت و کم تحرکی فرصت غلبه افکار غربی فراهم می شود.

 رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی تجسم بخشی به جریان روشنفکری انقلاب اسلامی را مهم عنوان کرد.

رئیس شورای سیاستگذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی از برگزاری چهارمین کنگره بین المللی علوم اسلامی انسانی و سومین جایزه علوم انسانی اسلامی در دوم و سوم آبان ماه ۹۶ خبر داد.

وی در پایان با بیان اینکه ۱۰۰ مقاله در نتیجه برگزاری این کنگره ها دریافت شده است، گفت: خوشبختانه در بخش ارزیابی ها در سطح نسبتا خوبی هستیم.

[ad_2]

لینک منبع